Vranje, grad koji „krade“ emocije

Grad Vranje i njegova okolina jedinstvenI su i čuveni ne samo u Srbiji, već i šire! Takođe možemo slobodno reći da je jedini grad gde se uz suze slavi, a uz pesmu žali

    foto: TO Vranje
    Podeli
  • params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?> params['siteURL'] . '/uploads/gallery-images/' . $articleGallery[$index] ?> mainImage->description ?>




Ponosno čuvaju svoju bogatu istoriju počev od starih građevina, južnjačkog melosa i dobre pesme, najtoplijom banjskom vodom u Evropi, skijaškom centru Besna kobila, kafanama gde se život sastavlja i rastavlja sa jakim emocijama, a kvalitetna i najsočnija hrana nikada nije nikoga ostavila ravnodušnim.

Posetili smo ga i jednostavno uživali u svim njegovim čarima za oči, dušu i srce. Tokom dana možete obići sve njegove blagodeti i neprestano uživati u svemu što nudi, ali kada padne noć ovaj grad i njegove kafane znaju čoveku da „ukradu“ sve one emocije za koje nikada nije ni znao da postoje. Jednostavno grad Vranje ima dušu, a njegovi stanovnici srce koje će vam „predati na dlanu“. Takođe možemo slobodno reći da je jedini grad gde se uz suze slavi, a uz pesmu žali.

Kako kažu njegovi stanovnici, a prenose na sve one koji ga posete, u njemu se želje ne ostvaruju, već se za njima čezne i sa njima umire! Čuveni književnik Ćamil Sijarić, je jednom rekao: „Nek svako ko u Vranje dođe, pričuva dušu da mu se ne istopi, jer u ovom gradu ima nešto što nije za oči da se gleda, a ni za ruke da se dohvati, a ni za pamet, nego samo za srce i dušu i to dvoje treba pričuvati.“ I bio je u pravu!

U gradu u kome je istorija ispisala mnogo stranica, gde ritam vranjanskog melosa, sevdaha i čočeka u kombinaciji sa specifičanim ukusom lokalne hrane i pića, stvara idealnu harmoniju južnjačkog duha, odvija se jedan specifičan način življenja. Ovde su ljudi gostoprimljivi, ljubazni i glasni, uvek raspoloženi za muziku i igru. Bez vranjanske gradske pesme, koja se našla i na listi nematerijalnog kulturnog nasleđa Republike Srbije, nijedno veselje u Vranju ne može da se zamisli. Tiha, nostalgična, puna sevdaha i meraka ova pesma reprezentuje emocije i duh južnjačkog naroda.

Kako su nam rekli u Turističkoj organizaciji grada Vranja, osvajače, vojskovođe, svetske putnike i radoznale zanesenjake od pamtiveka su putevi vodili kroz grad na jugu Srbije. Prolazeći Vranjskom klisurom, gledajući kako se Vranjska reka uliva u Južnu moravu i diveći se nesvakidašnjem prizoru tvrđave Markovo kale, stvarali su istoriju, pričali legende i gradili stilove, a njihova preplitanja iznedrila su jedinstvenu Vranjsku muziku, igru i pesmu po kojima je Vranje danas poznato.

Autentičnost običaja i dugo čuvana tradicija

Vranje je jedini grad iz Srbije koji je dobio članstvo u UNESCO-voj Mreži kreativnih gradova, i to za muziku odnosno manifestacije koje promovišu Vranjsku gradsku pesmu, trubu i klasičnu muziku. Autentičnost običaja i dugo čuvanu tradiciju, grad koji je čak 422. godine proveo pod turskom vlašću, uspeo je da očuva. Kroz svakodnevno obnavljanje i prenošenje izvornih običaja sa “kolena na koleno”, tradicija je postala sigurni čuvar istorije i kulture koje predstavlja svedočanstvo o životu i stvaralaštvu ljudi iz ovih krajeva.

Vranje je grad čije staro jezgro, kasaba, odiše nesvakidašnjom notom orijentalnog šarma i mistike. Pored te, stare čaršije, u drugoj polovini prošlog veka, kada je imao veliki privredni uspon, nikao je novi, savremeni grad. Ekonomski, politički i kulturni centar pčinjskog okruga, smešten u podnožju planina Pljačkovice, Krstilovice i Pržara, a okruženost neobičnim kotlinskim reljefom, učinilo je ovaj predeo izuzetno atratikvnim i zanimljivim. Kombinacija prirodnih bogastava i starih, raskošnih kuća koje okružuju kaldrmisane ulice i brojni ostaci otomanske arhitekture, čine još jedno obeležje grada gde su se sreli istok i zapad i Orijent i Evropa. Vranjska kotlina je sa severa zaštićena od vetrova, zahvaljujući planinama Krstilovica i Pljačkovica i njihovim ograncima Borino brdo i Pržar. Najstariji spomenik je tvrđava Markovo kale, podignut u 6. veku. Najznačajniji kulturno-istorijski spomenik je Pašin konak sagrađen 1765. godine. Jezgro grada Trg Republike danas krasi ponosno spomenik oslobodiocima Vranja od Turaka.

Beli most, simbol grada Vranja

“Proklet neka je onaj koji rastavi što ljubav sastavi”, natpis je koji stoji na ploči čuvenog belog mosta ili mosta ljubavi. Za kameni most ispod koga protiče Vranjska reka, vezana je legenda koja govori o dugom prisustvu turskog naroda u ovom gradu, o jednoj nesrećnoj ljubavi i stradanju. Legenda kaže da je lepa Ajša zavolela mladog, siromašnog pastira Stojana. Jednom ih je u ljubavnom zagrljaju zatekao Ajšin otac, Selim beg. Pokušavši da ubije srpskog pastira, Selim beg je usmrtio sopstvenu kćerku koja je svojim telom zaštitila mladića kojeg je volela.

Upečatljiv izgled balkanske kasabe

Jezgro grada zadržalo je upečatljivi izgled balkanske kasabe. Gornji, stariji delovi grada, zadržali su izgled iz perioda pod Osmanlijama - isprepletanih nizova uskih ulica i gusto zbijenih kuća. Sam grad poseduje veliki broj zdanja koja služe kao monumenti bogate tradicije i svedoci istorije ovoga kraja. Pored Belog mosta sačuvana su zdanja Selamluka, odnosno Pašinog Konaka, koji je pretvoren u Narodni muzej i Haremluka u kome je elitni restoran, Markovo Kale kao jedan od najstarijih spomenika grada.

Predstavlja ostatke srednjevekovnog utvrđenja na antičkim temeljima iz 6.v. za vreme cara Justinijana. Iz tih vremena je i stara srednjovekovna Crkva Sv. Petke, koju zovu Krstata džamija, jer je za vladavine Osmanlija pretvorena u džamiju. Posle oslobođenja ovo zdanje, na kome je od prvobitne građevine ostao samo jedan zid, ponovo je pretvoreno u pravoslavnu crkvu. Hamam, to jest Amam, je staro tursko kupatilo koje je obnovljeno 1956. i danas postoji kao jedna od turističkih atrakcija ovog grada.

Muzej-kuća Bore Stankovića

Kada turista dođe u grad, on prvo krene kaldrmisanom ulicom koja nosi naziv po Borinoj babi po ocu, zove se Baba Zlatina ulica. Na broju 9 je Muzej kuća Bore Stankovića u kojoj se rodio naš književnik. Kuća opasana zidovima od ćerpiča, pokrivena ćeramidama sa otvorenim tremom i doksatom. U dvorištu bunar i dud, star preko 180 godina. Stariji i od kuće, iza nje kapidžik, vinova loza, kaldrma, kao i letnja kuhinja. U kući su izloženi predmeti koji su pripadali piscu i članovima njegove porodice.

Manastiri

U okolini Vranja nalaze se Manastir Svetog Prohora Pčinjskog koji je prema predanju, podignut u 11. veku od strane vizantijskog cara Romana Diogena u znak zahvalnosti Sv. Prohoru Pčinjskom Mirotočivom čije mošti počivaju u manastiru. Današnja crkva potiče iz 1904. godine, a u sklopu manastira su i dva velelepna konaka, Vranjski iz 1854. godine i Kraljev konak iz 1912. godine koji su posle Hilandara najveći u Srpskoj pravoslavnoj crkvi, kao i Manastir Svetog Stefana, Manastir Svetog Pantelejmona i Manastir Svetog Simeona.

Planina Besna kobila

Planina Besna kobila sa istoimenim planinskim vrhom od 1923. metara nadmorske visine prati priča o neustrašivoj devojci Feji i neukrotivoj kobili. Njeni obronci su pogodni za zimske sportove, izlete, rekreaciju i boravak na čistom vazduhu. Na njoj je izgrađen Turistički centar Besna kobila koji raspolaže lepo uređenim stazama za šetnju i stazama za skijanje sa ski liftom. Na 1460 metara nadmorske visine nalazi se Planinarski dom „Dragan Spasić“ izgrađen davne 1950. godine.

Vranjska Banja

Vranjska Banja, kotira se kao banja sa najtoplijom vodom u Evropi. Temperatura vode kreće se od 92 do 110 Celzijusa. Termomineralna voda kapaciteta 140 litara u sekundi izvire na površinu iz desetak izvora. Nalazi se na nadmorskoj visini od 380 metara i okružena je planinama sa bujnom vegetacijom. Nalazi se u dolini reke Banjštice u podnožju planine Besne Kobile. Pripada južnomoravskoj banjskoj zoni i ima epitet Kraljeve banje. Lekovita voda sadrži veliki procenat sumpornih jedinjenja od kojih je najvažniji vodonik - sulfid.

Vranjanci uživaju za trpezom

Kao što, gospodski sa stilom, znaju da uživaju u meraku i sevdahu, Vranjanci znaju da uživaju i za trpezom. Tradicionalna vranjska kuhinja prepoznatljiva je po začinjenoj hrani koja se uglavnom konzumira uz vino. Vranjska kuhinja je bogata, raznovrsna, kvalitetna, jednom rečju harmonija ukusa, mirisa i boja. Prepoznatljivi proizvodi vranjske kuhinje su razne vrste pita - samsa, banica, sečenica, zeljanik, propeć.

Kao glavno jelo, vranjska kuhinja nudi đuveč-taranu sa piletinom, vinogradarsku janiju, paprikaš, musaku, punjene suve paprike, sarmu od kiselog kupusa i gravče na tafče. Kako su nam rekli u TO Vranje, ukupni smeštajni kapaciteti na teritoriji ovog grada, u hotelima, motelima, pansionima i privatnom smeštaju, su oko osamsto smeštajnih jedinica, a cene prenoćišta se kreću od 1.500 dinara do 5.000 po osobi za jednu noć.

Dragan Stanimirović

Fotografije: TO Vranje

Komentari(0)

sortiraj